رئیس مرکز مطالعات و همکاریهای علمی بینالمللی:
اثربخشی تفاهمنامههای بینالمللی نیازمند رویکردی عملیاتی و هدفمند است
۱۴۰۵/۰۳/۲۵
به گزارش روابطعمومی مرکز مطالعات و همکاریهای علمی بینالمللی، دکتر امید رضاییفر، رئیس مرکز، در «نخستین همایش افقهای نو در فعالیتهای علمی بینالمللی دانشگاهها، مؤسسات و مراکز آموزشی، پژوهشی و فناوری» که صبح روز دوشنبه ۲۵ خردادماه به میزبانی مشترک دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد، به بررسی چالشها و آسیبهای مؤثر بر عدم اجراییشدن تفاهمنامههای بینالمللی در حوزه همکاریها و تبادلات علمی پرداخت.
دکتر رضاییفر با تأکید بر تعدد تفاهمنامههای بینالمللی که به خودی خود پدیدهای منفی یا چالشبرانگیز نیست، افزود یکی از مهمترین موانع اجراییشدن این تفاهمنامهها را نبود ادبیات و چارچوب مشترک در حوزه مالکیت فکری و معنوی با طرفهای بینالمللی دانست و افزود که این موضوع حتی در اجرای پروژههای مشترک فناورانه نیز بهدرستی مورد توجه قرار نمیگیرد.
وی همچنین خاطرنشان کرد که بخش قابل توجهی از تفاهمنامههای بینالمللی کشور متکی به افراد و امضاکنندگان آنهاست؛ بهگونهای که بسیاری از نمونههای موفق، مرهون تلاش و پیگیری مدیران دستگاهها یا اعضای هیئت علمی برجسته هستند. به گفته وی، هرچند این موضوع ذاتاً منفی نیست، اما وابستگی بیش از حد به افراد میتواند پایداری و استمرار همکاریها را با چالش مواجه سازد.
رئیس مرکز مطالعات و همکاریهای علمی بینالمللی، مسائل مالی و اقتصادی را از دیگر عوامل کلیدی در عدم تحقق اهداف تفاهمنامهها برشمرد و اظهار داشت: «موفقیت تفاهمنامههای بینالمللی مستلزم شکلگیری تعاملات مالی مؤثر در فرآیند اجراست؛ در حالی که تعداد اندکی از تفاهمنامههای کشور به قراردادهای عملیاتی و مالی منجر میشوند.» وی همچنین عدم تناسب سطح حمایتهای مالی داخلی با ظرفیتها و انتظارات طرفهای خارجی را از موانع مهم در مسیر اجرای مؤثر این همکاریها عنوان کرد.
دکتر رضاییفر با اشاره به محتوای بسیاری از تفاهمنامههای موجود، تصریح کرد که این اسناد غالباً بر موضوعات کلی و گسترده متمرکز هستند؛ در حالی که تجربه نشان میدهد تمرکز بر اهداف مشخص و عملیاتی، نظیر اجرای یک طرح پژوهشی مشترک بزرگمقیاس یا ایجاد آزمایشگاههای مشترک، میتواند نتایج موفقتری به همراه داشته باشد.
وی در ادامه، نبود سازوکارهای منسجم همکاری نظیر کنسرسیومهای علمی مشترک را از دیگر چالشهای موجود دانست و تأکید کرد که تأمین منافع ملی در حوزه علم، فناوری و نوآوری، نیازمند توسعه و تقویت چنین ساختارهایی است. وی گفت تربیت و توانمندسازی نیروی انسانی متخصص، بهویژه کارشناسان خبره روابط بینالملل در حوزه دیپلماسی علم، فناوری و نوآوری، میتواند نقش مؤثری در کاهش شکافهای موجود و ارتقای کیفیت همکاریهای بینالمللی ایفا کند.
رئیس مرکز مطالعات و همکاریهای علمی بینالمللی در پایان بر ضرورت طراحی و استقرار «داشبورد ملی مدیریت تفاهمنامههای بینالمللی» تأکید کرد و آن را ابزاری مؤثر برای پایش، هماهنگی اهداف و مأموریتهای طرفین و افزایش اثربخشی این تفاهمنامهها در راستای تأمین منافع ملی کشور دانست.
